1.
«لارس
فون تریه» در سه‌گانه ارزشمند خودش یعنی «عنصر جنایت»، «اپیدمیک» و «اروپا» تِمی مشترک را دنبال می‌کند، تمی
که در آثار بعدی او نیز بیش‌وکم قابل تشخیص است. این سه‌گانه درباره جغرافیای
تاریک و مغشوشی است به نام اروپا که به شکلی محتوم هر شخصیت خیرخواه و آرمان‌گرایی
که با هدف اصلاح و بهبودِ شرایط بدان وارد می‌شود را نهایتا به عاملی برای بقا و
گسترش همان وضعیت اسف‌بار مبدل می‌سازد. مشخصا در «عنصر جنایت» ما با کارآگاهی
زبده‌ای مواجه می‌شویم که برای حل پرونده
قتل‌های سریالی به اروپا فراخوانده می‌شود. کارآگاه براساس تئوری استاد قدیم خود
(تئوری به نام عنصر جنایت) سعی در یافتن قاتل دارد. براساس این تئوری برای یافتن
مکان و زمان قتل بعدی باید کارآگاه خود را در موقعیت قاتل قرار دهد و سعی کند با
توجه به شرایط
فکری
او به ذهنیتی مشابه دست‌یابد و از این مسیر، حرکت بعدی او را پیش‌بینی کند. روند
وقایع به گونه‌ای پیش می‌رود که او در لحظه نهایی که برای بازداشت قاتل به قتل‌گاه
می‌رود، خود دست به ارتکاب قتلی مشابه می‌زند. قاتل (شاید قبلی در حلقه جنایت)
همان استاد است که تئوری را تدوین کرده که به ظاهر برای یافتن قاتل و در باطن
مسیری برای ارتکاب قتل بعدی بوده است. گرچه موقعیت ترسیم شده در فیلم بسیار تاویل‌پذیر
است اما تاکید فون تریه بر سایه سنگین روندها و فضای اجتماعی به جای اراده فردی و
اخلاقی در رفتار انسانی است. شخصیت‌های فون تریه افرادی پاک و اخلاق‌گرا هستند که براساس
ساختارهایی پنهان به کنش‌هایی شرورانه و ضداخلاقی دست می‌زنند.
2.
در ناحیه پیش‌موتوری مغز
انسان و پستانداران، نورونهای خاص و گونه‌گونی وجود دارند. از آن جمله «نورونهای
آیینه‌ای» است که در دهه پیشین شناخته و مورد توجه ژورنالیست‌های علمی نیز واقع
شدند. اغلب نورون‌ها در ناحیه پیش‌موتوری در ازای عمل خاصی که فرد انجام می‌دهد
فعال می‌شوند اما نورونهای آیینه‌ای علاوه بر فعالیت در حین انجام یک عمل خاص
توسط فرد، زمانی که فرد دیگران را در حال انجام همان عمل می‌بیند نیز فعال می‌شوند.
بحث برسر کارکرد و نقش این نورون‌ها کماکان در جریان است اما دو کارکرد اصلی را می‌توان
به آن‌ها نسبت داد: یکی پیش‌بینی حرکات دیگران و در نتیجه سعی در شناسایی اهداف و
نیات آن‌ها و دو، شناسایی امکانات حرکتی بدن در آیینه حرکات دیگران که نهایتا به
فرآیند آموزش از طریق تقلید از دیگران می‌انجامد. تقلید یکی از مهم‌ترین منابع
آموزشی انسان است و به مرور رفتار فرد را با اجتماع اطرافش منطبق می‌نماید. بنابراین
ما با مشاهده رفتار هم‌نوعان خود انباره‌ای از امکانات رفتاری را ایجاد می‌کنیم که
دایره راه‌حل‌های ما را گسترش می‌دهند. اما این انباره رفتاری صرفا حکم تفنگ پُری را دارد که نیازمند چکاندن ماشه
است. به فرض اگر ما شخصی را ببینیم که از یک بلندی خود را پایین انداخته این کار
را تقلید نمی‌کنیم. این‌جا جریان دیگری به نام «آموزش بازتقویتی» دست‌اندرکار است.
اگر بقا را شرط اول زندگی در نظر بگیریم، رفع نیازهای حیاتی و دوری از خطرات
بالاترین اولویت ما خواهد بود. بنابراین دائما در حال جستجوی منابعی خواهیم بود که
نیازهای ما را هرچه بیش‌تر و به‌تر پاسخ دهند و بالعکس به دنبال تشخیص منابع
نامطلوب و مضر برای اجتناب از آن‌ها هستیم. این مسئله به تدریج ساختار ارزشی ما را
شکل می‌دهد و افرادی که در این ساختار جایگاه بالاتری داشته باشند شایسته اعتماد و
پیروی هستند و در قطب مخالف نیازمند دوری. در نتیجه، ما امکانات رفتاری را از همه
می‌آموزیم اما جهت و موقعیت اجرای رفتار را براساس منافع و هزینه‌های خود تعیین می‌کنیم.
3.
افرادی هستند که از سبک
خاصی از زندگی منزجر بوده‌اند و اکنون با همان سبک زندگی می‌کنند. مصلحینی را می‌شناسیم
که نسبت به وضع خاصی اعتراض داشته‌اند و نهایتا خود وضع مشابه یا بدتری را رقم زده‌اند.
انقلابیونی را می‌شناسیم که برای برچیدن خودکامگی قدم برداشتند و به تبهکارانی
خودکامه مبدل گشتند. در حقیقت این موقعیت‌ها یک پارادوکس تراژیک را در خود حمل می‌کنند.
تمرکز طولانی بر یک وضعیت، سیستم یا شخص اساسا میدان دید فرد یا امکانات رفتاری او
را محدود می‌کند و بر میزان ارزش موقعیت نامطلوب می‌افزاید. در نتیجه به‌طور
ناخوآگاه انباره رفتاری فرد مملو از رفتارهایی می‌شود که پیشنهاد دشمن اوست. او
جهان را به شکل مکمل دشمن خود می‌بیند که اگر آن را برعکس کنیم دقیقا نگاه دشمن یا
وضعیت نامطلوب است. حاصل کار معلوم است، فُرم رفتاری فرد یا جمع مشابه همان قطبِ
مقابل‌شان است ولو این‌که جهت‌های متفاوتی داشته باشند.
4.
تغییر را باید در فرم جستجو
کرد نه در محتوا.
Song: Time Never Dies
Artist: Anastasia
Album: Before the Rain
Year: 1994
Link: https://db.tt/5n7Ic2J4
Painting:The Triumph of the Genius of Destruction By Mihály Zichy
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر